# AI-geletterdheid verplicht: wat artikel 4 van uw salesteam vraagt

> Sinds 2 februari 2025 moet iedere organisatie die AI-systemen aanbiedt of gebruikt maatregelen nemen voor de AI-geletterdheid van haar medewerkers. Dat geldt ook voor een salesteam dat met ChatGPT, Copilot of een CRM-assistent werkt. Per 27 juli 2026 is artikel 4 van de AI-verordening versoepeld: u moet de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen, maar hoeft geen bepaald niveau te waarborgen. Een certificaat is niet vereist.

- Soort: Regels
- Gepubliceerd: 22 oktober 2026
- Gewijzigd: 13 november 2026
- Auteur: Tijs Bosman
- Thema's: AI-verordening, Privacy
- Adres: https://simblos.com/kennis/ai-geletterdheid-verplicht-wat-artikel-4-van-uw-salesteam-vraagt

## Kernpunten

- Artikel 4 van de AI-verordening geldt sinds 2 februari 2025 voor iedere aanbieder en gebruiksverantwoordelijke van een AI-systeem, ook voor een salesteam dat ChatGPT, Copilot of een CRM-assistent gebruikt.
- Verordening (EU) 2026/1744 heeft artikel 4 per 27 juli 2026 versoepeld: organisaties nemen maatregelen om AI-geletterdheid te ondersteunen, maar hoeven geen bepaald niveau te waarborgen.
- De regels over toezicht en handhaving zijn volgens de Europese Commissie sinds 2 augustus 2026 van toepassing; in Nederland was de toezichthouder in oktober 2026 nog niet aangewezen.
- Een certificaat is niet vereist. Een inventarisatie van hulpmiddelen, kennis per rol, enkele huisregels en een eenvoudige vastlegging geven praktisch invulling aan de verplichting.

*Stand per 13 november 2026. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies.*

## Wat houdt de verplichting tot AI-geletterdheid in?

Artikel 4 van de AI-verordening (Verordening (EU) 2024/1689) verplicht organisaties om maatregelen te nemen die de AI-geletterdheid van hun medewerkers ondersteunen. AI-geletterdheid is volgens artikel 3, punt 56, het geheel van vaardigheden, kennis en begrip waarmee iemand AI-systemen geïnformeerd kan inzetten en zich bewust is van de kansen, de risico's en de mogelijke schade van AI. De maatregelen moeten aansluiten bij de kennis, ervaring en opleiding van de betrokkenen en bij de context waarin het systeem wordt gebruikt.

De verplichting geldt sinds 2 februari 2025, maar de tekst is in 2026 gewijzigd. Oorspronkelijk moesten organisaties ‘zoveel als mogelijk’ zorgen voor ‘een toereikend niveau van AI-geletterdheid’. Verordening (EU) 2026/1744, de zogeheten digitale omnibus inzake AI, heeft artikel 4 vervangen; zij is op 24 juli 2026 gepubliceerd en op 27 juli 2026 in werking getreden. Sindsdien luidt de norm dat aanbieders en gebruiksverantwoordelijken maatregelen nemen om de ontwikkeling van AI-geletterdheid te ondersteunen, met de uitdrukkelijke toevoeging: ‘Deze verplichting houdt niet in dat aanbieders of gebruiksverantwoordelijken een bepaald niveau van AI-geletterdheid moeten waarborgen voor personen.’ Het woord ‘toereikend’ is daarmee uit het artikel verdwenen, vermoedelijk omdat niemand toereikend kon uitleggen wat het inhield.

Het voorstel van de Europese Commissie van 19 november 2025 ging verder: het wilde de verplichting voor organisaties vervangen door een taak voor de lidstaten en de Commissie. Dat is niet de uitkomst geworden; de verplichting rust nog steeds op de organisatie zelf. Wel moeten de Commissie en de lidstaten organisaties, met name het midden- en kleinbedrijf, bij de naleving ondersteunen.

- **2 feb 2025**: Artikel 4 van de AI-verordening is van toepassing.
- **27 juli 2026**: De versoepelde tekst van artikel 4 treedt in werking (Verordening (EU) 2026/1744).
- **2 aug 2026**: De regels over toezicht en handhaving zijn van toepassing, aldus de Europese Commissie.

## Voor wie geldt artikel 4? Ook voor een salesteam dat ChatGPT gebruikt

Artikel 4 geldt voor iedere aanbieder en iedere gebruiksverantwoordelijke van een AI-systeem; het artikel maakt geen onderscheid naar risicoklasse of bedrijfsomvang. Een gebruiksverantwoordelijke is volgens artikel 3, punt 4, degene die een AI-systeem onder eigen verantwoordelijkheid gebruikt, tenzij dat gebeurt voor een persoonlijke, niet-beroepsmatige activiteit. Een installatiebedrijf waarvan de verkopers offerteteksten laten opstellen door ChatGPT of Copilot, of waarvan de CRM-assistent gespreksverslagen samenvat, is dus gebruiksverantwoordelijke.

De kring van personen is ruimer dan het eigen personeel. Het artikel noemt ook andere personen die namens de organisatie AI-systemen gebruiken; de Commissie rekent daartoe onder meer opdrachtnemers en dienstverleners. Een zelfstandige verkoper of een extern belteam dat in uw naam werkt, hoort derhalve in uw aanpak thuis.

## Toezicht geldt sinds 2 augustus 2026; de Nederlandse toezichthouder is nog niet aangewezen

Op de naleving van artikel 4 kan sinds 2 augustus 2026 worden toegezien, maar in Nederland was de bevoegde toezichthouder in oktober 2026 nog niet aangewezen. Volgens de vragen en antwoorden van de Commissie, bijgewerkt op 20 oktober 2026, zijn de regels over toezicht en handhaving sinds die datum van toepassing en berust het toezicht bij de nationale markttoezichtautoriteiten, niet bij het Europese AI-bureau. Sancties volgen uit nationaal recht en moeten evenredig zijn. De Commissie acht een sanctie waarschijnlijker wanneer een incident aantoonbaar voortkomt uit een gebrek aan opleiding en begeleiding.

**Wat vaststaat.** De verplichting bestaat sinds 2 februari 2025, de versoepelde tekst geldt sinds 27 juli 2026 en een bepaald kennisniveau is niet voorgeschreven.

**Wat nog openstaat.** Het wetsvoorstel Uitvoeringswet AI-verordening, dat de Nederlandse toezichthouders aanwijst, lag van 20 april tot en met 1 juni 2026 ter consultatie. Daarin houden bestaande toezichthouders toezicht binnen hun eigen domein, is de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) voorgesteld voor gebieden zonder duidelijke toezichthouder en krijgen de AP en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur een coördinerende rol. Volgens berichtgeving van 13 oktober 2026 was de AP op dat moment beoogd markttoezichthouder, maar nog niet aangewezen. Welke sancties in Nederland gelden en wanneer het toezicht feitelijk begint, hebben wij niet in een officiële bron bevestigd gezien.

## Wat u nu kunt doen: vier stappen voor een team van vijf tot dertig mensen

Een salesteam geeft invulling aan artikel 4 met vier bescheiden stappen. De Commissie stelt uitdrukkelijk dat een certificaat niet vereist is en dat een organisatie een interne vastlegging van trainingen en andere initiatieven kan bijhouden. Zij waarschuwt wel dat het enkel laten lezen van een gebruiksaanwijzing ondoeltreffend kan zijn. De AP beschrijft in haar handreikingen *Aan de slag met AI-geletterdheid* en *Verder bouwen aan AI-geletterdheid* een doorlopende cyclus van identificeren, doelen bepalen, uitvoeren en evalueren, zo blijkt uit de samenvatting van Digitale Overheid. Voor een salesteam laat die cyclus zich als volgt vertalen.

1. **Inventariseer.** Leg in één overzicht vast welke AI-hulpmiddelen worden gebruikt, door wie en waarvoor: offerteteksten, e-mails, gespreksverslagen, de beoordeling van leads. Neem ook de hulpmiddelen op die medewerkers op eigen initiatief of via een privéaccount gebruiken.
2. **Bepaal de kennis per rol.** Niet iedereen hoeft hetzelfde te weten; de tabel hieronder geeft een bruikbare indeling.
3. **Stel huisregels vast.** Drie regels dekken het grootste deel van het risico: geen klant- of persoonsgegevens in hulpmiddelen die de organisatie niet heeft goedgekeurd; iedere uitvoer wordt door een mens gecontroleerd voordat zij naar een klant gaat; en iedereen kent de grenzen van het hulpmiddel, waaronder het gegeven dat een taalmodel overtuigend geformuleerde onjuistheden kan voortbrengen.
4. **Leg vast en evalueer.** Noteer wat u heeft gedaan: de inventarisatie, de huisregels, de datum van de teamsessie en de aanwezigen. Herhaal de inventarisatie wanneer een nieuw hulpmiddel in gebruik wordt genomen en ten minste eenmaal per jaar.

| Rol | Wat deze persoon moet weten |
| --- | --- |
| Directie of salesleider | Welke hulpmiddelen in gebruik zijn, welke zijn goedgekeurd, wie de huisregels bewaakt en waar de vastlegging staat. |
| Accountmanager of verkoper | Wat het hulpmiddel wel en niet kan, welke gegevens er niet in mogen en dat prijzen, levertijden en technische toezeggingen altijd worden nagekeken. |
| Binnendienst en offertes | Hoe uitvoer wordt gecontroleerd op feiten, bedragen en voorwaarden voordat een offerte of e-mail wordt verzonden. |
| Beheerder van het CRM-systeem | Welke AI-functies zijn ingeschakeld, welke gegevens zij verwerken en welke instellingen de leverancier daarvoor biedt. |
| Externe krachten | Dezelfde huisregels als het eigen personeel, vastgelegd in de opdracht. |

*Kennis per rol in een salesteam*

De stap voor deze week: reserveer in het eerstvolgende salesoverleg een halfuur en laat iedere medewerker opschrijven welke AI-hulpmiddelen hij of zij in de afgelopen maand voor het werk heeft gebruikt, en waarvoor. Dat overzicht is de inventarisatie en tevens het eerste stuk van uw vastlegging. Wie wil vaststellen waar AI in het verkoopproces daadwerkelijk iets oplevert, kan dat bespreken in de [AI-quickscan](https://simblos.com/contact), het kosteloze eerste gesprek waarin wij vaststellen waar omzet stagneert.

## Veelgestelde vragen

**Is een cursus of certificaat verplicht voor AI-geletterdheid?** Nee. De Europese Commissie stelt in haar vragen en antwoorden dat een certificaat niet nodig is. Artikel 4 van de AI-verordening vraagt maatregelen die bij uw situatie passen; een interne vastlegging daarvan is raadzaam.

**Geldt artikel 4 ook als wij alleen ChatGPT of Copilot gebruiken?** Ja. Wie een AI-systeem beroepsmatig en onder eigen verantwoordelijkheid gebruikt, is gebruiksverantwoordelijke in de zin van artikel 3, punt 4, van de AI-verordening. Artikel 4 geldt voor ieder AI-systeem en maakt geen uitzondering voor kleine organisaties.

**Heeft de digitale omnibus de verplichting tot AI-geletterdheid afgeschaft?** Nee. Verordening (EU) 2026/1744 heeft artikel 4 per 27 juli 2026 versoepeld, niet geschrapt. Organisaties moeten de ontwikkeling van AI-geletterdheid blijven ondersteunen, maar hoeven geen bepaald niveau te waarborgen.

**Wie houdt in Nederland toezicht op AI-geletterdheid?** Dat was in oktober 2026 nog niet wettelijk vastgelegd. Het wetsvoorstel Uitvoeringswet AI-verordening voorziet in toezicht door bestaande toezichthouders binnen hun eigen domein, met een coördinerende rol voor de Autoriteit Persoonsgegevens en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur.

## Bronnen

- [Verordening (EU) 2024/1689 (AI-verordening), artikel 3 en artikel 4, Publicatieblad van de Europese Unie, 13 juni 2024](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32024R1689)
- [Verordening (EU) 2026/1744 (digitale omnibus inzake AI), Publicatieblad van de Europese Unie, 24 juli 2026](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=OJ:L_202601744)
- [AI Literacy: Questions & Answers, Europese Commissie, bijgewerkt 20 oktober 2026](https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/faqs/ai-literacy-questions-answers)
- [AI-geletterdheid: AP roept organisaties op tot actie, Digitale Overheid, 27 oktober 2025](https://www.digitaleoverheid.nl/nieuws/ai-geletterdheid-ap-roept-organisaties-op-tot-actie/)
- [Kabinet zet stap met toezicht op Europese AI-regels, Rijksoverheid, 20 april 2026](https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2026/04/20/kabinet-zet-stap-met-toezicht-op-europese-ai-regels)
- [AP zet volgende stap in toezicht op AI, Dutch IT Channel, 13 oktober 2026](https://www.dutchitchannel.nl/news/762460/ap-zet-volgende-stap-in-toezicht-op-ai)

---

Simblos, https://simblos.com/. Deze publicatie staat op https://simblos.com/kennis/ai-geletterdheid-verplicht-wat-artikel-4-van-uw-salesteam-vraagt.