# AI-stemagent en chatbot: transparantieplicht en belregels in 2026

> Ja: wie met een AI-stemagent of chatbot in gesprek raakt, moet uiterlijk bij het eerste contact te horen of te lezen krijgen dat het een AI-systeem is. Dat volgt uit artikel 50 van de AI-verordening, dat sinds 2 augustus 2026 van toepassing is. Zelf bellen mag een stemagent alleen wanneer de ontvanger daarom heeft gevraagd of vooraf toestemming heeft gegeven; ongevraagd bellen met een automatisch systeem is op grond van artikel 11.7 van de Telecommunicatiewet verboden.

- Soort: Regels
- Gepubliceerd: 3 november 2026
- Gewijzigd: 13 november 2026
- Auteur: Tijs Bosman
- Thema's: AI-verordening, Spraaktechnologie, AI-agenten, Leadopvolging
- Adres: https://simblos.com/kennis/ai-stemagent-en-chatbot-transparantieplicht-en-belregels-in-2026

## Kernpunten

- Artikel 50 lid 1 van de AI-verordening is sinds 2 augustus 2026 van toepassing en is door de Digitale Omnibus niet uitgesteld: een AI-systeem dat rechtstreeks met mensen communiceert, maakt zich als zodanig bekend.
- De mededeling moet duidelijk zijn en uiterlijk bij het eerste contact worden gedaan. Bij een stemagent betekent dat: in de openingszin.
- Ongevraagd bellen met een automatisch systeem zonder menselijke tussenkomst is verboden zonder aantoonbare voorafgaande toestemming (artikel 11.7 lid 1 Telecommunicatiewet). Dat geldt ook wanneer de ontvanger een bv is.
- Sinds 1 juli 2026 mogen ook bestaande en voormalige klanten die natuurlijk persoon zijn, niet meer zonder toestemming met een aanbod worden gebeld.
- Terugbellen op een terugbelverzoek is geen ongevraagde communicatie en is toegestaan, mits de stemagent meldt dat hij een AI-systeem is en bij het onderwerp van het verzoek blijft.

*Stand per 13 november 2026.* Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies.

## Wat geldt er voor een AI-stemagent of chatbot in klantcontact?

Voor een AI-stemagent of chatbot gelden twee regelingen tegelijk: de AI-verordening bepaalt dat de gesprekspartner weet dat hij met een AI-systeem te maken heeft, de Telecommunicatiewet bepaalt wie er gebeld mag worden. **Artikel 50 lid 1 van Verordening (EU) 2024/1689** verplicht aanbieders om AI-systemen die rechtstreeks met mensen communiceren zo te ontwerpen dat die mensen worden geïnformeerd dat zij met een AI-systeem te maken hebben. Een uitzondering geldt wanneer dit duidelijk is voor een redelijk geïnformeerde, oplettende en omzichtige persoon; de Europese Commissie schrijft dat deze uitzondering restrictief moet worden uitgelegd. Volgens lid 5 moet de mededeling duidelijk en te onderscheiden zijn en uiterlijk bij het eerste contact worden gedaan. De wetgever verlangt daarmee van een stemagent wat van menselijke bellers al langer wordt gevraagd en niet altijd wordt verkregen: dat in de eerste zin duidelijk is wie er belt.

Deze verplichting is niet uitgesteld. Artikel 50 is sinds 2 augustus 2026 van toepassing en voor lid 1 geldt geen overgangstermijn. In de geconsolideerde tekst van 27 juli 2026, waarin de Digitale Omnibus voor AI is verwerkt, is van artikel 50 alleen lid 7 gewijzigd. De overgangstermijn tot 2 december 2026 betreft uitsluitend het machineleesbaar markeren van gegenereerde inhoud (lid 2) door systemen die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren. De Commissie heeft op 20 juli 2026 richtsnoeren over artikel 50 gepubliceerd. Op overtreding staat een bestuurlijke boete van ten hoogste 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet (artikel 99 lid 4); voor het midden- en kleinbedrijf geldt het laagste van die twee (artikel 99 lid 6).

- **2 aug. 2026**: Artikel 50 van de AI-verordening is van toepassing; voor lid 1 geldt geen overgangstermijn.
- **1 juli 2026**: De uitzondering voor bestaande klanten bij telefonische verkoop aan natuurlijke personen is vervallen.
- **€ 15 miljoen**: Maximale boete bij schending van artikel 50, of 3% van de wereldwijde jaaromzet; voor het mkb geldt het laagste van beide.

De Telecommunicatiewet verbiedt ongevraagd bellen met een automatisch systeem, tenzij de ontvanger vooraf toestemming heeft gegeven. Een automatisch oproep- en communicatiesysteem zonder menselijke tussenkomst is, in gewone woorden, een systeem dat zelfstandig belt en het gesprek voert zonder dat een medewerker aan de lijn is. **Artikel 11.7 lid 1** verbiedt het gebruik daarvan voor ongevraagde communicatie met een commercieel, ideëel of charitatief doel, tenzij de verzender kan aantonen dat de ontvanger daarvoor vooraf toestemming heeft verleend. De wet noemt de AI-stemagent niet bij naam; wie een stemagent zelfstandig laat uitbellen, doet er verstandig aan ervan uit te gaan dat dit lid van toepassing is. Lid 2 stelt dezelfde eis aan gesprekken die een medewerker voert met natuurlijke personen. Sinds 1 juli 2026 is daarbij de uitzondering voor bestaande en voormalige klanten vervallen; alleen goede doelen, loterijen die aan goede doelen afdragen en uitgevers van kranten en tijdschriften mogen hun klanten en oud-klanten nog bellen. Lid 8 verbiedt het afschermen van het nummer. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) houdt toezicht en kan een boete of een last onder dwangsom opleggen; in april 2026 meldde zij dat onderzoeken naar verschillende bedrijven lopen.

## Voor wie gelden deze regels?

De informatieplicht uit de AI-verordening rust op de aanbieder van het systeem; de belregels rusten op de verzender, en dat is uw onderneming. Een aanbieder is degene die een AI-systeem ontwikkelt en het onder eigen naam of merk in de handel brengt of in gebruik stelt (artikel 3 punt 3). Een gebruiksverantwoordelijke is degene die een AI-systeem onder eigen verantwoordelijkheid beroepsmatig gebruikt (artikel 3 punt 4). Koopt u een stemagent in, dan is uw leverancier in de regel de aanbieder en bent u gebruiksverantwoordelijke. Stelt u een systeem onder eigen naam in gebruik, dan kan de aanbiedersrol bij u liggen. In beide gevallen bepaalt u in de praktijk de openingstekst, zodat de mededeling ook door uw eigen instellingen kan verdwijnen.

Bij gesprekken die door medewerkers worden gevoerd, beschermt de Telecommunicatiewet alleen natuurlijke personen. Daaronder vallen volgens de ACM consumenten en kleine ondernemers, waaronder zzp'ers en vennootschappen onder firma. Een medewerker mag een bv of nv dus zonder toestemming bellen. Voor een automatisch systeem ligt dat anders: lid 1 is niet tot natuurlijke personen beperkt, en lid 3 kent voor zakelijke ontvangers slechts een smalle uitzondering voor contactgegevens die de ontvanger zelf voor dat doel heeft bestemd en bekendgemaakt. Schakelt u een callcenter of bureau in, dan rekent de ACM het tot uw verantwoordelijkheid als opdrachtgever dat u de naleving voldoende controleert.

## Welke situaties zijn toegestaan en welke niet?

De scheidslijn is niet de techniek, maar de vraag of de ontvanger om het gesprek heeft gevraagd: artikel 11.7 ziet op ongevraagde communicatie. Wie een terugbelverzoek achterlaat of bij een offerteaanvraag vraagt om gebeld te worden, mag dus worden teruggebeld, ook door een stemagent, mits die zich als AI-systeem bekendmaakt. Het gesprek blijft dan wel bij het onderwerp van het verzoek: een aanbod voor iets anders kan weer als ongevraagd gelden. De ACM wijst erop dat toestemming voor verkoopgesprekken niet telefonisch tijdens een servicegesprek mag worden verkregen. Geldige toestemming is vooraf gegeven, voor een bepaald product of een bepaalde dienst en voor een bepaalde tijd; een vooraf aangevinkt vakje volstaat niet.

| Situatie | Toegestaan | Voorwaarde |
| --- | --- | --- |
| Chatbot op de website beantwoordt vragen | Ja | Melden dat het een AI-systeem is, uiterlijk bij het eerste contact (artikel 50 lid 1 en 5 AI-verordening) |
| AI-stemagent neemt inkomende gesprekken aan | Ja | Melding dat het een AI-systeem is in de openingszin |
| AI-stemagent belt terug na een terugbelverzoek | Ja | Melding in de openingszin; gesprek beperkt tot het onderwerp van het verzoek; verzoek vastgelegd |
| AI-stemagent belt ongevraagd met een aanbod, ook naar een bv of nv | Alleen met voorafgaande toestemming | Toestemming aantoonbaar (artikel 11.7 lid 1 Tw); nummer zichtbaar (lid 8); melding dat het een AI-systeem is |
| Medewerker belt ongevraagd een consument, zzp'er of vof | Alleen met voorafgaande toestemming | Sinds 1 juli 2026 ook bij bestaande en voormalige klanten; in elk gesprek gelegenheid tot verzet (lid 2); nummer zichtbaar |
| Medewerker belt ongevraagd een bv of nv | Ja | Geen toestemming vereist op grond van artikel 11.7 lid 2 Tw; nummer zichtbaar (lid 8) |

*Situaties naast elkaar, stand per 13 november 2026. Tw = Telecommunicatiewet.*

## Wat kunt u deze week doen?

Met vier handelingen brengt u een bestaande of geplande stemagent in overeenstemming met beide regelingen.

- **Leg de openingszin vast.** Bijvoorbeeld: ‘Goedemiddag, u spreekt met de digitale assistent van [bedrijfsnaam]. Ik ben een AI-systeem en bel u terug naar aanleiding van uw aanvraag van [datum] over [onderwerp]. Spreekt u liever een medewerker, dan plan ik een terugbelafspraak voor u in.’
- **Stel per belstroom de grond vast.** Noteer bij elke uitgaande stroom of deze berust op een terugbelverzoek of op toestemming, en bewaar het bewijs: datum, kanaal en onderwerp.
- **Vraag uw leverancier om een schriftelijke bevestiging.** Laat vastleggen hoe het systeem aan artikel 50 lid 1 voldoet, dat de mededeling niet kan worden uitgeschakeld en dat het nummer bij uitgaande gesprekken zichtbaar is.
- **Regel het verzet.** Wie zegt niet meer gebeld te willen worden, wordt direct uit de bellijst verwijderd, ook wanneer een stemagent het gesprek voert.

Wie eerst wil vaststellen of een stemagent in de opvolging van aanvragen omzet oplevert, kan dat bespreken in de [AI-quickscan](https://simblos.com/contact), het kosteloze eerste gesprek waarin wij vaststellen waar omzet stagneert.

## Veelgestelde vragen

**Moet een AI-stemagent zeggen dat hij een AI-systeem is?** Ja. Artikel 50 lid 1 van de AI-verordening vereist sinds 2 augustus 2026 dat mensen worden geïnformeerd dat zij met een AI-systeem communiceren, uiterlijk bij het eerste contact (lid 5). De uitzondering voor gevallen waarin dit duidelijk is, wordt volgens de Europese Commissie restrictief uitgelegd.

**Mag een AI-stemagent een bv ongevraagd bellen met een aanbod?** Niet zonder voorafgaande toestemming. Artikel 11.7 lid 1 van de Telecommunicatiewet verbiedt ongevraagde commerciële communicatie via automatische oproepsystemen zonder menselijke tussenkomst en beperkt dat verbod niet tot natuurlijke personen. Een medewerker mag een bv wel zonder toestemming bellen.

**Mag ik bestaande klanten nog bellen met een aanbod?** Klanten die natuurlijk persoon zijn, zoals consumenten, zzp'ers en vennoten van een vof, mag u sinds 1 juli 2026 alleen nog met een aanbod bellen wanneer zij daarvoor vooraf toestemming hebben gegeven. Die toestemming mag volgens de ACM niet telefonisch tijdens een servicegesprek worden verkregen.

**Wie is verantwoordelijk: de leverancier van de stemagent of mijn onderneming?** Beide, elk voor een ander deel. De informatieplicht van artikel 50 lid 1 van de AI-verordening rust op de aanbieder van het systeem; de belregels van artikel 11.7 van de Telecommunicatiewet rusten op de verzender, dus op de onderneming namens wie wordt gebeld. Leg daarom in de overeenkomst met uw leverancier vast wie waarvoor instaat.

## Bronnen

- [Article 50: Transparency obligations for providers and deployers of certain AI systems, AI Act Service Desk van de Europese Commissie, geconsolideerde tekst per 27 juli 2026](https://ai-act-service-desk.ec.europa.eu/en/ai-act/article-50)
- [Transparency obligations under Article 50 of the AI Act (vragen en antwoorden), Europese Commissie, bijgewerkt 24 juli 2026](https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/faqs/transparency-obligations-under-article-50-ai-act)
- [Guidelines on transparency obligations for providers and deployers of AI systems, Europese Commissie, 20 juli 2026](https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/guidelines-transparency-obligations-providers-and-deployers-ai-systems)
- [Article 3: Definitions, AI Act Service Desk van de Europese Commissie, geraadpleegd 13 november 2026](https://ai-act-service-desk.ec.europa.eu/en/ai-act/article-3)
- [Article 99: Penalties, AI Act Service Desk van de Europese Commissie, geraadpleegd 13 november 2026](https://ai-act-service-desk.ec.europa.eu/en/ai-act/article-99)
- [Telecommunicatiewet, artikel 11.7, wetten.overheid.nl, tekst geldend vanaf 15 augustus 2026](https://wetten.overheid.nl/BWBR0009950/2026-08-15/0/Hoofdstuk11/Paragraaf11.1/Artikel11.7)
- [Vanaf 1 juli strengere regels voor telemarketing: alleen nog maar als klant toestemming heeft gegeven, Autoriteit Consument en Markt, 25 juni 2026](https://www.acm.nl/nl/publicaties/vanaf-1-juli-strengere-regels-voor-telemarketing-alleen-nog-maar-als-klant-toestemming-heeft-gegeven)
- [ACM deelt stand van zaken toezicht op telemarketing, Autoriteit Consument en Markt, 24 april 2026](https://www.acm.nl/nl/publicaties/acm-deelt-stand-van-zaken-toezicht-op-telemarketing)
- [ACM zet volgende stap in strenger toezicht ongewenste verkooptelefoontjes, Autoriteit Consument en Markt, 17 juli 2025](https://www.acm.nl/nl/publicaties/acm-zet-volgende-stap-strenger-toezicht-ongewenste-verkooptelefoontjes)
- [Regels voor telefonische verkoop (telemarketing), Ondernemersplein (KVK), gecontroleerd 13 februari 2026](https://ondernemersplein.overheid.nl/verkoop-per-telefoon-telemarketing/)

---

Simblos, https://simblos.com/. Deze publicatie staat op https://simblos.com/kennis/ai-stemagent-en-chatbot-transparantieplicht-en-belregels-in-2026.