AI-gebruik Nederlandse bedrijven: 33 procent volgens het CBS

Samenvatting: een derde gebruikt AI, kleinere bedrijven een kwart

Een derde van de Nederlandse bedrijven met tien of meer werkzame personen gebruikte in 2025 AI, en dat aandeel is in twee jaar ruim verdubbeld. Voor een bedrijf met 10 tot 50 werkzame personen is het landelijke cijfer echter een gebrekkige maatstaf, omdat omvang en sector het beeld bepalen. In de bouw gebruikt in die grootteklasse 16 procent AI, in de specialistische zakelijke dienstverlening 52 procent. Dit artikel is een weging van gepubliceerde statistieken van het CBS en Eurostat en geen eigen onderzoek van Simblos.

Hoeveel Nederlandse bedrijven gebruiken AI?

In 2025 gebruikte 33 procent van de bedrijven met tien of meer werkzame personen een of meer AI-technologieën; in 2024 was dat 23 procent en in 2023 14 procent. Dat meldt het CBS in hoofdstuk 3 van Digitalisering en kenniseconomie 2025, gepubliceerd op 10 februari 2026. De cijfers over 2025 zijn voorlopig. Textmining, het geautomatiseerd analyseren van geschreven tekst, is met 22 procent van de bedrijven de meest gebruikte technologie, gevolgd door het genereren van taal met 16 procent.

33%van de Nederlandse bedrijven met tien of meer werkzame personen gebruikte in 2025 AI (CBS, voorlopig cijfer)

28%van de bedrijven met 10 tot 50 werkzame personen gebruikte in 2025 AI (CBS StatLine)

20%van de bedrijven in de EU met tien of meer werkzame personen gebruikte in 2025 AI (Eurostat)

Aandeel bedrijven met tien of meer werkzame personen dat AI gebruikt

NederlandEU-gemiddelde

Nederland: CBS, Digitalisering en kenniseconomie 2025 (2025 voorlopig). EU-gemiddelde: Eurostat, 11 december 2025.

Cijfers bij deze grafiek

Jaar	Nederland	EU-gemiddelde
2023	14	8.1
2024	23	13.5
2025	33	20

Nederland ligt ruim boven het Europese gemiddelde. Eurostat komt voor 2025 uit op 20,0 procent van de bedrijven in de EU met tien of meer werkzame personen, tegen 13,5 procent in 2024. In de dataset van Eurostat staat Nederland met 33,2 procent op de zesde plaats, na Denemarken (42,0 procent), Finland, Zweden, België en Luxemburg. Eurostat markeert het Nederlandse cijfer over 2025 als reeksbreuk en het CBS vermeldt dat de wegingsmethode in dat jaar is verbeterd; de sprong van 2024 naar 2025 verdient daarom enige reserve.

Wie ook de kleinste bedrijven meetelt, komt lager uit. Van alle bedrijven met twee of meer werkzame personen gebruikte in 2025 een op de zes AI (17 procent), aldus het CBS in december 2025. Stand per 13 november 2026: cijfers over 2026 zijn nog niet gepubliceerd, en Eurostat heeft de bijwerking van zijn overzicht aangekondigd voor 15 december 2026.

Omvang en sector verklaren meer dan het landelijke gemiddelde

Het gebruik van AI neemt met elke grootteklasse toe, van 25 procent bij bedrijven met 10 tot 20 werkzame personen tot 73 procent bij 500 of meer. In de reeks die het CBS over meerdere jaren publiceert, steeg het aandeel onder bedrijven met 10 tot 50 werkzame personen van 11 procent in 2023 naar 27 procent in 2025.

Werkzame personen	Gebruikt AI	Voor marketing of verkoop	Overwogen, niet gebruikt
5 tot 10	20	8	8
10 tot 20	25	9	9
20 tot 50	33	13	11
50 tot 100	43	15	13
100 tot 250	52	18	15
250 tot 500	61	22	17
500 of meer	73	26	13

AI-gebruik naar bedrijfsgrootte, 2025, in procenten van alle bedrijven in de klasse. Bron: CBS StatLine, tabel 86117NED (voorlopige cijfers).

Binnen dezelfde grootteklasse lopen de sectoren ver uiteen. Onder bedrijven met 10 tot 50 werkzame personen gebruikt in de bouwnijverheid, waartoe ook installatiebedrijven worden gerekend, 16 procent AI. In de handel is dat 26 procent en in de specialistische zakelijke dienstverlening 52 procent. Europees is het beeld gelijk: de bouw sluit met 10,8 procent de rij en de sector informatie en communicatie voert haar aan met 62,5 procent (Eurostat, 2025).

Bedrijfstak	10 tot 50 werkzame personen	50 tot 250	250 of meer
Bouwnijverheid	16	41	73
Vervoer en opslag	14	29	64
Industrie	21	41	64
Handel	26	47	65
Verhuur en overige zakelijke diensten	25	39	58
Specialistische zakelijke diensten	52	66	87
Informatie en communicatie	67	78	89
Alle onderzochte bedrijfstakken	28	46	67

AI-gebruik naar bedrijfstak en bedrijfsgrootte, 2025, in procenten van de bedrijven. Bron: CBS StatLine, tabel 86116NED (voorlopige cijfers).

De achterstand van de bouw verdwijnt met de omvang: van de bouwbedrijven met 250 of meer werkzame personen gebruikt 73 procent AI. De kloof loopt dus niet zozeer tussen sectoren, maar tussen kleine en grote bedrijven binnen een sector.

Waarvoor gebruiken bedrijven AI, en waarom zien andere ervan af?

Marketing en verkoop vormen het meest genoemde doel. Van de Nederlandse bedrijven die AI gebruiken, doet 35 procent dat voor marketing of verkoop en 32 procent voor administratieve processen of bestuurstaken (CBS, 2025, bedrijven met twee of meer werkzame personen). Het Europese cijfer is vrijwel gelijk: 34,7 procent. Gerekend over alle bedrijven met 10 tot 20 werkzame personen is het aandeel bescheiden: 9 procent zet AI in voor marketing of verkoop.

Wie AI niet gebruikt, noemt zelden de kosten. Van de Nederlandse bedrijven die AI wel overwogen maar niet invoerden, noemt 73 procent gebrek aan ervaring als reden. Eurostat vindt in de EU hetzelfde patroon: 70,9 procent noemt gebrek aan deskundigheid, gevolgd door onduidelijkheid over juridische gevolgen (52,5 procent) en zorgen over gegevensbescherming (48,8 procent). Belangrijker is de groep daarachter: drie kwart van alle Nederlandse bedrijven gebruikt geen AI en heeft dat ook niet overwogen.

Wat zeggen de cijfers niet?

De statistiek meet of een bedrijf AI gebruikt, niet hoe intensief en niet met welk resultaat. Een bedrijf geldt als gebruiker wanneer het ten minste één van acht technologieën toepast: textmining, spraakherkenning, het genereren van taal, het genereren van beeld, video of geluid, beeldherkenning, machine learning, robotgestuurde procesautomatisering, en servicerobots of autonome voertuigen. Een bedrijf waar één medewerker af en toe een e-mail laat herschrijven, kan in de statistiek naast een bedrijf staan dat zijn gehele offerteproces heeft omgebouwd; de enquête is in dat opzicht democratischer dan de markt.

Drie beperkingen verdienen aandacht.

Gebruik is geen opbrengst. De enquête vraagt niet naar omzet, marge of tijdwinst. Dat een derde van de bedrijven AI gebruikt, zegt niets over het aandeel dat er aantoonbaar beter van wordt.
Gebruik is vaak standaardsoftware. Van de bedrijven met 10 tot 20 werkzame personen gebruikt 13 procent commerciële AI-software zoals die wordt geleverd. Dat is ongeveer de helft van alle gebruikers in die klasse.
De cijfers zijn voorlopig en zelf gerapporteerd. Zij berusten op een enquête onder bedrijven en hebben voor 2025 de status voorlopig. De uitkomst hangt bovendien af van de afbakening: het CBS publiceert voor bedrijven met 10 tot 50 werkzame personen zowel 27 als 28 procent.

Wat kunt u met deze cijfers?

Een bedrijf met 10 tot 50 werkzame personen dat nog geen AI gebruikt, loopt niet achter op de meerderheid van zijn vakgenoten, behalve in de specialistische zakelijke dienstverlening. In de bouw en de installatiebranche behoort de niet-gebruiker tot een ruime meerderheid van vijf op de zes bedrijven, in de handel tot drie op de vier. In de specialistische zakelijke dienstverlening is niet-gebruik inmiddels de minderheidspositie.

Voor de urgentie betekent dit twee dingen. Er is geen reden om uit vrees voor achterstand overhaast iets aan te schaffen, want het cijfer van uw vakgenoten meet gebruik en geen rendement. Er is wel reden om het onderwerp niet te laten rusten. Het aandeel groeit onder kleinere bedrijven met ongeveer acht procentpunten per jaar, en de grotere bedrijven in uw eigen sector zijn al aanzienlijk verder.

Een concrete stap voor deze week: leg de vragen van het CBS aan uw eigen bedrijf voor en voeg de vraag toe die het CBS niet stelt. Noteer op één pagina welke van de acht technologieën in gebruik zijn, door wie en in welk proces, en welk meetbaar gegeven daardoor is verbeterd, bijvoorbeeld de reactietijd op een aanvraag of de doorlooptijd van een offerte. Blijft die laatste kolom leeg, dan is er wel gebruik, maar nog geen aantoonbaar resultaat. Wie eerst wil vaststellen waar de omzet stagneert, kan dat doen in de AI-quickscan, het kosteloze eerste gesprek van Simblos.

Veelgestelde vragen

Hoeveel procent van de Nederlandse bedrijven gebruikt AI? In 2025 gebruikte 33 procent van de bedrijven met tien of meer werkzame personen ten minste één AI-technologie (CBS, voorlopig cijfer). Worden ook bedrijven met twee tot tien werkzame personen meegeteld, dan is het 17 procent.

Hoeveel mkb-bedrijven met 10 tot 50 medewerkers gebruiken AI? Volgens CBS StatLine gebruikte in 2025 25 procent van de bedrijven met 10 tot 20 werkzame personen AI en 33 procent van de bedrijven met 20 tot 50 werkzame personen. De sector maakt veel uit: 16 procent in de bouw tegenover 52 procent in de specialistische zakelijke dienstverlening.

Wat telt het CBS als gebruik van AI? Een bedrijf telt als gebruiker wanneer het ten minste één van acht technologieën toepast, waaronder textmining, spraakherkenning, het genereren van taal of beeld en machine learning. De intensiteit en het resultaat van het gebruik worden niet gemeten.

Loopt Nederland voor op de rest van Europa? Ja. Met 33,2 procent staat Nederland in 2025 zesde in de EU, waar gemiddeld 20,0 procent van de bedrijven met tien of meer werkzame personen AI gebruikt (Eurostat). Denemarken voert de lijst aan met 42,0 procent.